2014 جىلعى 26 جەلتوقسان, استانا قالاسى
يونداۋشى ساۋلەلەندىرۋ كوزدەرىمەن جۇمىس ىستەگەن كەزدە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى
«ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى» 2014 جىلعى 11 ساۋىردەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 12-2-بابىنىنىڭ 14) تارماقشاسىنا سايكەس بۇيىرامىن:
1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان يونداۋشى ساۋلەلەندىرۋ كوزدەرىمەن جۇمىس ىستەگەن كەزدە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ قاعيدالارى بەكىتىلسىن.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ يندۋستريالىق دامۋ جانە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك كوميتەتى (ا.ق. ەرجانوۆ):
1) زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەۋدى;
2) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە ونىڭ كوشىرمەلەرىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ رەسپۋبليكالىق قۇقىقتىق اقپارات ورتالىعى» شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىعىنداعى رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتiك كاسiپورنىنىڭ «ادىلەت» اقپاراتتىق قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالاۋعا جىبەرۋدى;
3) وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ينتەرنەت-پورتالىندا ورنالاستىرۋدى;
4) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن ون جۇمىس كۇنى ىشىندە وسى بۇيرىقتىڭ 2-تارماعىنىڭ 1), 2) جانە 3) تارماقشالارىندا كوزدەلگەن ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋى تۋرالى مالىمەتتەردى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ زاڭ دەپارتامەنتىنە ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتسىن.
3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ا.پ.راۋعا جۇكتەلسىن.
4. وسى بۇيرىق ونىڭ العاش رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن باستاپ كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ
ءمينيسترىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ج.قاسىمبەك.
«كەلىسىلدى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى
________________ ە.دوساەۆ
2015 جىلعى 16 قاڭتار
«كەلىسىلدى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەنەرگەتيكا ءمينيسترى
________________ ۆ.شكولنيك
2015 جىلعى 12 قاڭتار
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى مىندەتىن اتقارۋشىنىڭ
2014 جىلعى 26 جەلتوقسانداعى № 301 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن
يونداۋشى ساۋلەلەندىرۋ كوزدەرىمەن جۇمىس ىستەگەن كەزدە
ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ قاعيدالارى
1. جالپى ەرەجەلەر
1. وسى يونداۋشى ساۋلەلەندىرۋ كوزدەرىمەن جۇمىس ىستەگەن كەزدە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ قاعيدالارى (بۇدان ءارى – قاعيدالار) «ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى» 2014 جىلعى 11 ساۋىردەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 12-2-بابىنىڭ 14) تارماقشاسىنا سايكەس ازىرلەنگەن جانە يونداۋشى ساۋلەلەندىرۋ كوزدەرىمەن (بۇدان ءارى – يسك) جۇمىس ىستەۋ كەزىندەگى ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتى ۇيىمداستىرۋ جانە قامتاماسىز ەتۋ ءتارتىبىن ايقىندايدى, ولارمەن جۇمىس ىستەۋ كەزىندە مىنالار بولۋى مۇمكىن:
1) جەكە جىلدىق ءتيىمدى مولشەرى 10 ميكروزيۆەرتتەن (بۇدان ءارى – مكزۆ) استام;
2) جەكە جىلدىق مولشەرى ادام تەرىسىندە 50 مزۆ-دان استام جانە ادامنىڭ كوز جانارىندا 15 ميلليزيۆەرتتەن (بۇدان ءارى – مزۆ) استام;
3) ۇجىمدىق ءتيىمدى جىلدىق مولشەرى 1 ادام – 3يۆەرتتەن استام.
قاعيدالار جەر بەتىندەگى عارىشتىق ساۋلەلەنۋگە جانە تابيعي كاليدەن پايدا بولاتىن ادامنىڭ ىشكى اعزالارىنىڭ ساۋلەلەنۋى كەزىندە قولدانىلمايدى.
2. وسى قاعيدالاردا مىناداي تەرميندەر مەن انىقتامالار قولدانىلادى:
1) اتوم قۋاتىن پايدالانۋ وبەكتىلەرى – يادرولىق قوندىرعىلار قولدانىستان الۋ دەڭگەيىنەن جوعارى يونداۋشى ساۋلەلەندىرۋ كوزدەرى; ولاردى ورنالاستىرۋ بەكەتتەرى; مەديتسينالىق, ءبىلىم بەرۋ, زەرتتەۋ, كوممەرتسيالىق, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ونەركاسىپتى قوسا العاندا يونداۋشى ساۋلەلەندىرۋ كوزدەرىن پايدالاناتىن ۇيىمدار, ونىڭ ىشىندە تاۋ-كەن ءوندىرۋشى, قايتا وڭدەۋشى, سونداي-اق باسقا دا ۇيىمدار;
2) دەزاكتيۆاتسيا – قانداي دا ءبىر بەتتەن نەمەسە قانداي دا ءبىر ورتادان راديواكتيۆتى لاستانۋدى تومەندەتۋ نەمەسە جويۋ;
3) يونداۋشى ساۋلەلەندىرۋ كوزدەرى – رادياكتيۆتى ماتەريالدار, قۇرامىندا راديواكتيۆتى ماتەريالدار بار اپپاراتتار نەمەسە قۇرىلعىلار, سونداي-اق يونداۋشى ساۋلەلەندىردىرۋ شىعاراتىن نەمەسە شىعارۋعا قابىلەتتى اپپاراتتار مەن قۇرىلعىلار;
4) يونداۋشى ساۋلەلەندىرۋ كوزدەرىمەن جۇمىس – رادياتسيالىق باقىلاۋدى قوسا العاندا, جۇمىس ورنىندا ساۋلەلەنۋ كوزىمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ بارلىق ءتۇرى;
5) يونداۋشى ساۋلەلەنۋدى تاراتۋ قۇرىلعىسى (كوزى) – يونداۋشى ساۋلەلەندىرۋ زاريادتالعان بولىكتەردىڭ, ولاردىڭ اننيگيلياتسياسى نەمەسە يادرولىق رەاكتسياسى جىلدامدىعىنىڭ وزگەرۋى ەسەبىنەن تۋىندايتىن, ەلەكترلىك-فيزيكالىق قۇرىلعى (رەنتگەن اپپاراتى, ۇدەتكىش, گەنەراتور جانە ت.ب.);
6) پەرسونال – تەحنوگەندىك ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇمىس ىستەيتىن (ا توبى) نەمەسە جۇمىس جاعدايلارى بويىنشا ولاردىڭ اسەرى اياسىندا بولاتىن (ب توبى) ادامدار;
7) راديواكتيۆتى زات – بەلسەندى راديونۋكليدتەرى بار كەز كەلگەن اگرەگاتتىق كۇيدەگى زات;
8) راديواكتيۆتىك لاستانۋلار – ماتەريالداردىڭ بەتىندە, ىشكى جاعىندا, اۋادا, ادام دەنەسىندە نەمەسە باسقا ورىنداردا راديواكتيۆتى زاتتاردىڭ وسى قاعيدالارمەن بەلگىلەنگەن دەڭگەيدەن جوعارى ساندا بولۋى;
9) راديواكتيۆتى قالدىقتاردى كومۋ – راديواكتيۆتى قالدىقتاردى ولاردى كەيىننەن الۋ نيەتىنسىز قاۋىپسىز ورنالاستىرۋ;
10) راديونۋكليدتى جابىق كوز – بويىنداعى بار راديونۋكليدتەردى ەسەپتەلگەن مەرزىمدە پايدالانۋ مەن توزۋ جاعدايىندا قورشاعان ورتاعا شىعارۋدى بولدىرمايتىن ساۋلەلەنۋ كوزىنىڭ قۇرىلعىسى;
11) راديونۋكليدتى اشىق كوز – ولاردى پايدالانۋ كەزىندە, ونداعى بار راديونۋكليدتەردىڭ قورشاعان ورتاعا تاراۋى مۇمكىن ساۋلەلەنۋ كوزى;
12) رادياتسيالىق باقىلاۋ – ۇيىمداعى, قورشاعان ورتاداعى رادياتسيالىق جاعداي تۋرالى جانە ادامداردىڭ ورتانىڭ ساۋلەلەنۋ دەڭگەيى تۋرالى اقپارات الۋى (مولشەردى جانە راديومەتريالىق باقىلاۋدى قوسا ەسەپتەگەندە);
13) رادياتسيالىق قوندىرعى – يادرولىق بولىپ تابىلمايتىن, راديواكتيۆتى ماتەريالدارمەن جۇمىس ىستەۋ دەڭگەيىنەن جوعارى قاتىسۋ جۇزەگە اسىرىلاتىن, وعان جاتاتىن عيماراتتاردى, قۇرىلىستاردى جانە جابدىقتاردى قوسا ەسەپتەگەندەگى قوندىرعى;
14) راديواكتيۆتى ماتەريالدار – كەز كەلگەن اگرەگاتتى جاعدايداعى, وسى قاعيدالاردىڭ تالاپتارى پايدالانىلاتىن, راديونۋكليدى بار, تابيعي نەمەسە تەحنوگەندىك دايىندالعان كەز كەلگەن ماتەريال;
15) راديواكتيۆتى قالدىقتار – بۇدان ءارى پايدالانۋى كوزدەلمەيتىن راديواكتيۆتى ماتەريالدار, يادرولىق ماتەريالدار نەمەسە راديونۋكليدتى كوزدەر;
16) سانيتارلىق وتكىزۋ بەكەتى – كيىمدى, اياق كيىمدى اۋىستىرۋعا, پەرسونالدى سانيتارلىق وڭدەۋگە, ولاردىڭ اشىق جەرلەرى تەرىلەرىنىڭ راديواكتيۆتىك ۋلانۋىن باقىلاۋعا, جەكە قورعانىس قۇرالدارىنا, پەرسونالدىڭ جەكە جانە ارنايى كيىمىنە ارنالعان ءۇي-جايلار كەشەنى;
17) يادرولىق قوندىرعى – الىپ قويۋ دەڭگەيىنەن جوعارى ساندا يادرولىق ماتەريالدارمەن جۇمىس ىستەۋ جۇزەگە اسىرىلاتىن, وعان جاتاتىن عيماراتتاردى, عيماراتتار مەن جابدىقتاردى قوسا العانداعى ارنايى قوندىرعى.
2. يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇمىس ىستەۋ كەزىندەگى
ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءتارتىبى
1-پاراگراف. يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇمىس ىستەۋ كەزىندەگى
ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ
3. قاۋىپتى وندىرىستىك وبەكتىلەردەگى يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇمىس ىستەۋ كەزىندەگى ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن مىنالاردى:
1) جۇمىس ورىندارىندا, ءۇي-جايلاردا, وبەكتىنىڭ اۋماعىندا, باقىلاناتىن ايماقتاردا راديواكتيۆتى زاتتاردىڭ شىعارىندىلارى مەن جينالۋىنا رادياتسيالىق جاعدايعا وندىرىستىك باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋدى;
2) جۇمىستى قاۋىپسىز جۇرگىزۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ۇيىمداستىرۋ-تەحنيكالىق ءىس-شارالاردىڭ بەلگىلەنگەن تالاپتارىنا سايكەس لاۋازىمدى تۇلعالار مەن پەرسونالدىڭ شتاتىن جيناقتاۋدى;
3) رادياتسيالىق قاۋىپسىزدىك پەن يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ءىس-شارالاردى جوسپارلاۋدى جانە جۇزەگە اسىرۋدى;
4) يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرى پايدالانىلاتىن وبەكتىگە بوتەن ادامداردىڭ كىرۋىن بولدىرماۋدى;
5) لاۋازىمدى تۇلعالار مەن پەرسونالدىڭ ساۋلەلەنۋىنە تۇراقتى باقىلاۋ مەن جەكە مولشەر ەسەبىن جۇرگىزۋدى;
6) لاۋازىمدى تۇلعالار مەن پەرسونالدى تۇراقتى تۇردە ولاردىڭ جۇمىس ورنىندا يونداۋشى ساۋلەلەنۋ دەڭگەيى تۋرالى جانە ولاردىڭ العان ساۋلەلەنۋدىڭ جەكە مولشەرىنىڭ اۋقىمى تۋرالى ۇنەمى حابارلاۋدى;
7) لاۋازىمدى تۇلعالار مەن پەرسونالدى الدىن الا (جۇمىسقا تۇرۋ الدىندا) جانە كەزەڭدى مەديتسينالىق تەكسەرىلۋىن جۇرگىزۋدى ۇيىمداستىرۋدى;
8) وقۋدان وتكەن جانە جۇمىسقا رۇقساتى بار لاۋازىمدى تۇلعالار مەن پەرسونالدى يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇمىسقا جىبەرۋدى;
9) اۆاريالاردىڭ, وقيعالاردىڭ تۋىنداۋ سەبەپتەرىنە تالداۋ جاسايدى, اۆاريالاردىڭ, وقيعالاردىڭ جانە ولاردىڭ سالدارىن الدىن الۋعا, تاراتۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدى;
10) اۆاريالاردى, وقيعالاردى ەسەپكە الۋدى;
11) يونداۋشى ساۋلەلەنۋ جانە راديواكتيۆتى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىنەن بولعان اۆاريالاردىڭ, وقيعالاردىڭ جاعدايىن باقىلاۋ, حابارلاۋ, بايلانىس جانە ارەكەتتى ۇستاۋ جۇيەسىن قۇرۋدى جانە ولاردىڭ تۇراقتى جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋدى;
12) رادياتسيالىق قاۋىپسىزدىك قاتەرىن تۋعىزاتىن وندىرىستىك اۆاريالار, وقيعالار تۋرالى ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگاندى دەر كەزىندە اقپاراتتاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋى قاجەت.
4. يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇمىس ىستەۋ كەزىندەگى ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ شارتتارىن ساقتاۋ ءۇشىن مىناداي تالاپتاردى ورىنداۋ قاجەت:
1) يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن قالىپتى جاعدايدا جۇمىس ىستەۋ كەزىندە لاۋازىمدى تۇلعالار مەن پەرسونالدا ساۋلەلەنۋ مولشەرىنىڭ بەلگىلەنگەن ارتىق ساۋلەلەنۋدىڭ بولماۋى;
2) قورشاعان ورتانىڭ رۇقسات ەتىلگەن دەڭگەيدەن ارتىق راديواكتيۆتىك زاتتارمەن لاستانۋىنىڭ بولماۋى;
3) يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن ءوندىرۋ, وڭدەۋ, پايدالانۋ جانە ساقتاۋ جۇزەگە اسىرىلاتىن جۇمىستاردىڭ بارلىق تۇرلەرىندە رادياتسيالىق اۆاريالاردى بولدىرماۋ.
5. اتوم قۋاتىن پايدالاناتىن وبەكتىلەردىڭ جوبالىق قۇجاتتاماسى (بۇدان ءارى - جوبا) ولاردى قۇراستىرۋ, سالۋ, رەكونسترۋكتسيالاۋ, پايدالانۋعا بەرۋ, پايدالانۋدان شىعارۋ كەزىندە قاۋىپسىزدىك شارالارىن ساقتاۋدى نەگىزدەۋدەن تۇرادى.
6. اتوم قۋاتىن پايدالاناتىن وبەكتىلەردىڭ جوبالىق قۇجاتتاماسىندا ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ, كاسىبي اۆاريالىق قىزمەت, نومەنكلاتۋرا, جەكە قورعانىس قۇرالدارىنىڭ, ءدارى-دارمەكتەردىڭ, راديومەتريالىق جانە مولشەرلەگىش اسپاپتاردىڭ اۆاريالىق قورىنىڭ, دەزاكتيۆاتسيالاۋ مەن سانيتارلىق تازالاۋ قۇرالدارىنىڭ, رادياتسيالىق اۆاريا, توسىن وقيعا سالدارىن جويۋ بويىنشا شۇعىل جۇمىستاردى جۇرگىزۋگە ارنالعان قاجەتتى اسپاپتار مەن قۇرال-جابدىقتاردىڭ كولەمى مەن ساقتاۋ ورنى تۋرالى مالىمەتتەر كورسەتىلەدى.
7. اقاۋلارى نەمەسە جوبادان جانە وسى قاعيدالاردىڭ اۋىتقۋى بار جاڭا جانە رەكونسترۋكتسيالانعان اتوم قۋاتىن پايدالاناتىن وبەكتىلەردى ىسكە قوسۋعا جول بەرىلمەيدى.
8. ساۋلەلەنگەن ادامدار ءۇشىن مىناداي ساۋلەلەنۋ دەڭگەيلەرى بەلگىلەنەدى:
1) مولشەردىڭ نەگىزگى شەكتەرى (بۇدان ءارى - مش);
2) شەكتەردىڭ نەگiزگi شەگىنەن تۋىندايتىن مونوفاكتورلىق اسەردىڭ رۇقسات ەتiلەتiن دەڭگەيلەرى ء(بىر راديونۋكليد ءۇشىن, ءتۇسۋ جولدارى نەمەسە سىرتقى ساۋلەلەنۋدىڭ ءبىر ءتۇرى): جىلدىق ءتۇسىم شەگى (بۇدان ءارى – جتش), رۇقسات ەتىلگەن ورتاشا جىلدىق كولەمدى بەلسەندىلىك (بۇدان ءارى – ركب), ورتاشا جىلدىق ۇلەستىك بەلسەندىلىك (بۇدان ءارى – رمب)
3) باقىلاناتىن دەڭگەيلەر (اعىنداردىڭ مولشەرى, دەڭگەيى, بەلسەندىلىگى, تىعىزدىعى).
9. پەرسونال ءۇشىن ءتيىمدى مولشەرى ەڭبەك قىزمەتى كەزەڭى ىشىندە (50 جىل) – 1000 مزۆ اسپايدى.
10. يونداۋشى ساۋلەلەنۋدىڭ تەحنوگەندىك كوزدەرىن قالىپتى پايدالانۋ ەسەبىنەن پەرسونالدىڭ جىلدىق ءتيىمدى ساۋلەلەنۋ مولشەرىنىڭ شەكتى شاماسى وسى قاعيدالاردىڭ 1-قوسىمشاسىندا كورسەتىلگەن مولشەر شەگىنەن اسپاۋى ءتيىس.
11. پەرسونال ءۇشىن رادوننىڭ ەنشىلەس يزوتوپتارىنىڭ ماندەرى (222Rn ي 220Rn) – 218Po (RaA); 214Pb (RaB); 214Bi(RaC); 212Pb (ThB); 212Bi (ThC) بالامالى تەپە-تەڭ بەلسەندىلىك بىرلىكتەردە مىنانى قۇرايدى:
پگپ: 0,10 پRaA + 0,52 پRaB + 0,38 پRaC = 3,0 مبك
0,91 پThB + 0,09 پThC = 0,68 مبك
دوا: 0,10 اRaA + 0,52 اRaB + 0,38 اRaC = 1200 بك/م3
0,91 اThB + 0,09 اThC = 270 بك/م3 قۇرايدى,
مۇندا پi جانە اi – ءتيىستى رادوننىڭ ەنشىلەس يزوتوپتارىنىڭ تىنىس الۋ ايماعىنداعى جىلدىق ءتۇسۋى جانە ورتاشا جىلدىق كولەمدى بەلسەندىلىگى.
12. ساۋلەلەنۋ كوزىن پايدالانۋمەن كاسىپتىك وقۋدان وتكەن ستۋدەنتتەر مەن جاسى 16-دان اسقان وقۋشىلار ءۇشىن جىلدىق مولشەرلەر يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇمىس ىستەۋمەن اينالىساتىن ادامدار ءۇشىن بەلگىلەنگەن ماننەن اسپاۋى ءتيىس, بىراق ءجۇرىپ-تۇرۋ نەمەسە جۇمىس ورنىن ورنالاستىرۋ شارتى بويىنشا يونداۋشى ساۋلە اسەرى اۋماعىندا بولادى.
يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىنىڭ اسەر ەتۋ اياسىنداعى جۇمىس شارتى بويىنشا تۇرعان وسى ادامدار پەرسونالدىڭ ب توبىنا جاتادى.
13. جۇمىس شارتى بويىنشا يونداۋشى ساۋلەلەنۋدىڭ تەحنوگەندىك كوزدەرىمەن جۇمىس جاساۋشىلارعا تەڭەستىرىلگەن قىزمەتكەرلەرگە, پەرسونالدىڭ ا توبىنا ارنالعان تالاپتار باسشىلىققا الىنادى. پەرسونالدىڭ ا توبى ءۇشىن جەكە دوزيمەترلەردى پايدالانۋ ارقىلى باقىلاۋ مىندەتتى بولىپ تابىلادى.
ساۋلەلەنۋ مولشەرىنىڭ شەكتى شامالارى وسى قاعيدالاردىڭ 1 قوسىمشاسىندا كورسەتىلگەن.
14. پەرسونالدىڭ ساۋلەلەنۋىن جۇمىس سيپاتتاماسىنا بايلانىستى جەكە باقىلاۋ:
1) تەرى قاباتتارى مەن جەكە قورعانىس قۇرالدارىنىڭ لاستانۋىن راديومەتريالىق باقىلاۋدى;
2) راديواكتيۆتى زاتتاردىڭ اعزاعا ءتۇسۋ سيپاتىن, ولاردىڭ وزگەرۋىن جانە دەڭگەيىن جاناما راديومەتريانىڭ تۋرا جانە/نەمەسە جاناما ءادىسىن پايدالانا وتىرىپ, باقىلاۋدى;
3) نەيترونداردىڭ ىشكى بەتا-, گامما- جانە رەنتگەن ساۋلەلەنۋ مولشەرىن جەكە دوزيمەترلەرمەن نەمەسە ەسەپتەۋ ارقىلى باقىلاۋدى قامتيدى. رادياتسيالىق باقىلاۋ ناتيجەلەرى بويىنشا پەرسونالداعى بالامالى مولشەردىڭ ءمانى انىقتالادى, ال قاجەت بولعان جاعدايدا جەكەلەگەن ورگانداردىڭ ساۋلەلەنۋىنىڭ بالامالى ءمانى انىقتالادى.
15. جۇرگىزىلەتىن جۇمىستاردىڭ سيپاتىنا بايلانىستى رادياتسيالىق جاعدايدى باقىلاۋ:
1) رەنتگەن, گامما جانە نەيتروندى ساۋلەلەنۋ مولشەرىنىڭ قۋاتتىلىعىن, جۇمىس ورىندارىندا, ارالاس ءۇي-جايلاردا, ايماق اۋماعىندا, سانيتارلى-قورعانىس ايماعىندا يونداۋشى ساۋلەلەنۋ بولىكتەرىنىڭ اعىن تىعىزدىعىن ولشەۋدى;
2) جۇمىس بەتتەرىنىڭ, جابدىقتاردىڭ, كولىك قۇرالدارىنىڭ, جەكە قورعانىس قۇرالدارىنىڭ, تەرى قاباتتارى مەن پەرسونال كيىمدەرىنىڭ راديواكتيۆتى زاتتارمەن لاستانۋ دەڭگەيىن ولشەۋدى;
3) جۇمىس ءۇي-جايلارىنداعى اۋادا گازدار مەن اەروزولداردىڭ كولەمدى بەلسەندىلىگىن انىقتاۋدى;
4) راديواكتيۆتى زاتتاردىڭ شىعارىندى جانە جينالۋ بەلسەندىلىگىن ولشەۋدى نەمەسە باعالاۋدى;
5) سانيتارلىق-قورعانىس ايماعىندا قورشاعان ورتا وبەكتىلەرىنىڭ راديواكتيۆتى لاستانۋ دەڭگەيىن انىقتاۋدى قامتيدى.
16. ۇيىمداعى اقپاراتتىق ستەندتەردە جۇمىس ورىندارىنداعى يونداۋشى ساۋلەلەنۋ دەڭگەيى جانە ساۋلەلەنۋدىڭ الىنعان جەكە مولشەرىنىڭ دەڭگەيى تۋرالى مالىمەتتەر ۇنەمى ىلىنەدى.
17. يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن الۋ ساتىندە پايدالانۋشى ايماقتىڭ تەحنيكالىق جەتەكشىسى, ولارمەن جۇمىس ىستەۋگە رۇقسات بەرىلگەن پەرسونالدىڭ ءتىزىمىن بەكىتەدى, ساۋلەلەنۋ كوزىن ەسەپكە الۋ مەن ساقتاۋدى, راديواكتيۆتى قالدىقتاردى جيناۋدى, ساقتاۋ مەن تاپسىرۋدى ۇيىمداستىرۋدى, رادياتسيالىق قاۋىپسىزدىككە وندىرىستىك باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ادامداردى تاعايىندايدى.
18. ۇيىمعا كەلىپ تۇسەتىن بارلىق ساۋلەلەنۋ كوزدەرى وسى قاعيدالاردىڭ 2-قوسىمشاسىنا سايكەس يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن ەسەپكە الۋدىڭ كىرىس-شىعىس جۋرنالىنا تىركەلەدى.
19. ەگەر يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىنىڭ ۇيىمدىق يەسى, ۋاقىتشا ساقتاۋعا وتكىزگەن يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن مەزگىلىندە وندىرىستىك قاجەتتىلىككە بايلانىستى پايدالاناتىن بولسا, يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن الۋ تەك جازباشا ءوتىنىم نەگىزىندە جۇرگىزىلەدى. يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن بەرۋ جانە قايتارىپ الۋ كىرىس-شىعىس جۋرنالىندا تىركەلەدى.
20. كىرىس-شىعىس جۋرنالى ۇزاق ساقتالادى. ساۋلەلەنۋ كوزدەرىنىڭ تەحنيكالىق پاسپورتتارىنىڭ (سەرتيفيكاتتارىنىڭ) جانە ولاردى پايدالانۋ ءۇشىن بەرىلگەن ءوتىنىش-سۇرانىمداردىڭ كوشىرمەلەرى ولاردى تىركەۋگە جانە ساقتاۋعا جاۋاپتى ادامدا بولادى.
21. جۇمىستا ۋاقىتشا قولدانىلمايتىن يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرى, بولىنگەن ورىنداردا نەمەسە ولاردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەتىن جانە وعان بوتەن ادامداردىڭ كىرۋىن بولدىرمايتىن جابدىقتالعان قويمالاردا ساقتالادى.
22. ساقتاۋ كەزىندە راديواكتيۆتى گازدار, بۋلار نەمەسە اەروزولدار ءبولۋى مۇمكىن يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرى پايدا بولعان گازداردى سورۋ شكافتارىندا, بوكستاردا, كامەرالاردا تازالاۋ سۇزگىلەرىمەن جەلدەتكىش جۇيەسىندە بۇرا وتىرىپ, جانبايتىن ماتەريالدان جاسالعان جابىق ىدىستاردا ساقتالادى. قويما تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن سورۋ جەلدەتكىشىمەن جابدىقتالادى.
23. يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن ساقتاۋ ورنىنان جاۋاپتى قىزمەتكەر ۇيىمنىڭ تەحنيكالىق باسشىسىنىڭ جازبا تۇردەگى رۇقساتىمەن بەرەدى. يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن بەرۋ مەن قايتارۋ كىرىس-شىعىس جۋرنالىندا تىركەلەدى.
24. ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇمىس ىستەۋگە رۇقسات بەرىلگەن ادامدار جۇمىستان شىققان (اۋىسقان) جاعدايدا اكىمشىلىك وعان بەرىلگەن بارلىق ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن اكت بويىنشا قابىلداپ الادى.
25. جىل سايىن ۇيىم باسشىسىنىڭ بۇيرىعىمەن يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن قايتا تۇگەندەۋ بويىنشا, ولاردى ەسەپكە الۋدىڭ دۇرىستىعىن تەكسەرۋ بويىنشا كوميسسيا قۇرىلادى.
26. يونداۋشى جانە راديواكتيۆتى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇمىس ىستەيتىن پەرسونال جەكە قورعانىس قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.
27. بەلگىلەنگەن دەڭگەيدەن جوعارى مولشەردە لاستانعان ارنايى كيىم مەن ءىش كيىم دەزاكتيۆاتسيالاۋ ءۇشىن جۋعا جىبەرىلەدى.
28. يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرى بار جابدىقتار, كونتەينەرلەر, قاتتاما قوراپتار, اپپاراتتار, جىلجىمالى قوندىرعىلار, كولىك قۇرالدارى رادياتسيالىق قاۋىپتىلىك بەلگىسىمەن تاڭبالانادى.
29. يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن پايدالانۋعا بەرۋشى پەرسونال تەحنولوگيالىق رەگلامەنتتى, جابدىقتىڭ جۇمىس ىستەۋ ءتارتىبىن ساقتايدى, ونى تازا ۇستايدى, جابدىقتىڭ تەحنيكالىق جاعدايىن قاداعالايدى, ونىڭ جۇمىسىنداعى اقاۋلاردى ۋاقتىلى انىقتاپ, تۇزەتەدى. تەحنيكالىق پايدالانۋدىڭ بارلىق اقاۋلارى, تابىلعان جانە جوندەلگەن اقاۋلار, قولدانىستاعى جابدىقتىڭ اقاۋلارى اۋىسىم جۋرنالىنا تىركەلەدى.
تەحنيكالىق قۇرىلعىلاردىڭ كونسترۋكتسيالارىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تەك ازىرلەۋشى-ۇيىمنىڭ جانە دايىنداۋشىنىڭ كەلىسىمى بويىنشا رۇقسات ەتىلەدى.
30. راديواكتيۆتى ماتەريالدار پايدالانىلاتىن جابدىقتىڭ جالپى قۇراستىرىلۋى مەن ورنالاسۋى قىزمەت كورسەتۋ مەن جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدىڭ ىڭعايلىلىعىن قامتاماسىز ەتەدى.
31. راديواكتيۆتى ماتەريالدار پايدالانىلاتىن جابدىققا ورناتىلعان باقىلاۋ-ولشەۋ اسپاپتارىنىڭ پلومبىسى نەمەسە تەكسەرۋ تاڭباسى بولادى. اسپاپتار ولاردى پايدالانۋ بويىنشا باسشىلىق كوزدەگەن مەرزىمدە, سونىمەن قاتار كورسەتكىش دۇرىستىعىنا كۇمان تۋعان كەزدەردە تەكسەرىلەدى. مانومەترلەر, سالماق كورسەتۋ ينديكاتورلارى جانە باسقا دا باقىلاۋ-ولشەۋ اسپاپتارى ولاردىڭ كورسەتكىشتەرى قىزمەت كورسەتۋشى پەرسونالعا انىق كورىنەتىندەي ەتىپ ورنالاستىرىلادى.
32. راديواكتيۆتى زاتتار قولدانىلاتىن جابدىقتاردىڭ جاي-كۇيىنە ۇنەمى ۇيىمداعى وندىرىستىك باقىلاۋعا جاۋاپتى ادام بەكىتىلگەن كەستە بويىنشا توقسانىنا ءبىر رەتتەن كەم ەمەس باقىلاۋ جۇرگىزىپ تۇرۋى قاجەت.
باقىلاۋ ناتيجەسى قوندىرعىلاردى قاراۋ جۋرنالىنا جازىلادى.
33. راديواكتيۆتى ماتەريالدار پايدالانىلاتىن جابدىقتاردى جوندەۋ, جوسپارلى-ەسكەرتۋ جوندەۋ كەستەسىنە, جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ جوسپارىنا جانە تەحنولوگيالىق رەگلامەنتكە سايكەس جۇرگىزىلەدى.
34. جۇمىس كولىمى مەن سيپاتىنا بايلانىستى رادياتسيالىق قاۋىپسىزدىككە وندىرىستىك باقىلاۋدى ارنايى دايىندىقتان وتكەن, رادياتسيالىق قاۋىپسىزدىككە جاۋاپتى قىزمەت نەمەسە ادام جۇزەگە اسىرادى.
2-پاراگراف. جىلىتۋ, جەلدەتۋ جانە اۋانى ىلعالداندىرۋ
جۇيەلەرىنە كويىلاتىن تالاپتار
35. اشىق يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇمىس ىستەۋ كەزىندە پەرسونالدىڭ سىرتقى جانە ىشكى ساۋلەلەنۋدەن قورعانۋى قامتاماسىز ەتىلەدى, اۋا مەن جۇمىس ءۇي-جايلارىنىڭ, پەرسونالدىڭ تەرى قاباتتارىنىڭ, ولاردىڭ كيىمدەرىنىڭ, وبەكتى اۋماعىنىڭ لاستانۋى شەكتەلەدى.
36. اشىق تۇردەگى يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇمىستار جۇرگىزىلەتىن ءۇي-جايلاردا, جۇمىس ورىندارى مەن اتموسفەرالىق اۋانى رادياكتيۆتى لاستانۋدان قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەتىن جەلدەتكىش جانە اۋا تازالاۋ قۇرىلعىلارى قاراستىرىلادى.
37. باسقارۋ بەكەتتەرىن, كرانشىنىڭ جۇمىس ورنىن جانە باسقا دا وقشاۋلانعان ءۇي-جايلاردى قوسا العاندا, وندىرىستىك عيماراتتارداعى, ءۇي-جايلار مەن قۇرىلىستارداعى جىلۋ بەرۋ, اۋانى جەلدەتۋ جانە ىلعالداندىرۋ جۇيەلەرى تۇراقتى جانە تۇراقتى ەمەس جۇمىس ورىندارىندا جۇمىس ىستەۋ كەزىندەگى اۋانىڭ نورماتيۆتىك كورسەتكىشتەرىنىڭ تەمپەراتۋراسى, ىلعالدىلىعى, اۋانىڭ قوزعالۋ جىلدامدىعى, اۋاداعى زياندى زاتتاردىڭ قۇرامى, يوندالۋى سياقتى كورسەتكىشتەردى قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىلىگىن ەسەپكە الا وتىرىپ, جابدىقتالادى.
38. جۇمىس ورنىنىڭ اۋاسىن تابيعي تۇردە تازالاۋ, ونداعى اۋانىڭ ميكروكليماتيكالىق كورسەتكىشتەرىن قامتاماسىز ەتە الماعان جاعدايدا جانە تابيعي جەلدەتۋ مۇمكىن ەمەس جۇمىس ورىندارى مەن اۋماقتاردا مەحانيكالىق جەلدەتۋ قۇرىلعىلارى قاراستىرىلادى. اۋا اعىنىن نەمەسە شىعارۋدى ءىشىنارا پايدالانا وتىرىپ, مەحانيكالىق ارالاس جەلدەتۋدى پايدالانۋ رۇقسات ەتىلەدى.
39. جەلدەتكىش جۇيەلەرىمەن سورىلعان اۋا اتموسفەراعا شىعارىلار الدىندا قولدانىستاعى سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق تالاپتارعا ساي تازالاۋدان ءوتۋى ءتيىس.
40. جەلدەتكىش قۇرىلعىلار ورناتىلىپ بولعاننان كەيىن رەتتەلىپ, تيىمدىلىككە سانالىپ جانە ۇيىم باسشىسىنىڭ بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن كوميسسيا قۇرامىمەن قابىلدانىپ, ءتيىستى قۇجاتتارى راسىمدەلەدى. جوبالىق قۇجاتتارعا سايكەس كەلمەيتىن جانە اقاۋلارى بار جەلدەتكىش قۇرىلعىلارى پايدالانۋعا قابىلدانۋىنا جول بەرىلمەيدى.
41. جەلدەتكىش قۇرىلعىلارىن قاۋىپسىز پايدالانىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ۇيىم باسشىلىعى ارنايى بۇيرىقپەن, جەلدەتكىش قۇرىلعىلارىنىڭ قالىپتى جاعدايىنا جانە قاۋىپسىز پايدالانىلۋىنا جاۋاپتى ادامدى تاعايىنداۋى كەرەك.
42. بارلىق جەلدەتكىش قۇرىلعىلارىنا پاسپورتتار, جوندەۋ كارتالارى جانە پايدالانۋعا بەرۋ جۋرنالى تولتىرىلادى.
43. تەحنولوگيالىق جابدىقتار جۇمىس ىستەپ تۇرعان كەزدە, بارلىق نەگىزگى ىشكە سورۋ-سىرتقا شىعارۋ جەلدەتكىش قۇرىلعىلارى ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەپ تۇرۋى ءتيىس.
44. جۇمىس كەزىندە بويىنان قاۋىپتى جانە زياندى زاتتار شىعىپ تۇراتىن تەحنولوگيالىق جابدىقتاردىڭ, سول قاۋىپتى جانە زياندى زاتتاردى سوراتىن جەلدەتكىشىنىڭ اقاۋى بولسا, وندا ونداي تەحنولوگيالىق جابدىقتىڭ جۇمىس ىستەۋىنە جول بەرىلمەيدى. جەلدەتكىش قۇرىلعىلارى توقتاپ قالسا نەمەسە عيماراتتاعى جۇمىس ورنىنىڭ اۋاسىندا زياندى زاتتاردىڭ كونتسەنتراتسياسى گيگيەنالىق تالاپتاردان جوعارى بولسا, وندا جۇمىس توقتاتىلىپ, ادامدار تەز ارادا سىرتقا تازا اۋاعا شىعارىلادى.
45. جەلدەتكىش قۇرىلعىلارى تەحنولوگيالىق جابدىقتاردان بۇرىن ىسكە قوسىلادى جانە جابدىقتاردى توقتاتقاننان كەيىن ارادا ءوندىرىس اۋاسىندا زياندى نەمەسە قاۋىپتى زاتتاردىڭ شەكتى رۇقسات ەتىلگەن كونتسەنتراتسياسىنىڭ جوعارى مولشەرى قالمايتىنداي ۋاقىت وتكەننەن كەيىن وشىرىلەدى.
46. جارىلىس قاۋىپى نەمەسە قاۋىپتىلىگى 1 سىنىپتى زياندى زاتتاردى وندىرەتىن, ساقتايتىن نەمەسە اكەلىنۋى مۇمكىن وندىرىستىك عيماراتتاردىڭ اۋاسى, اۆتوماتتىق ساۋلەلى جارىق بەلگىسىن نەمەسە دىبىستىق بەلگى بەرەتىن قۇرىلعىسى بار گاز انىقتاعىش اسپاپتاردىڭ كومەگىمەن ۇدايى باقىلانىپ تۇرادى, جانە ءبىر مەزگىلدە اۋادا جارىلىس قاۋىپتى گازداردىڭ نەمەسە تەز تۇتاناتىن سۇيىقتىقتاردىڭ بۋلارىنىڭ ولاردىڭ تۇتانۋ شەگىنىڭ تومەنگى كونتسەنتراتسياسىنىڭ 20 پايىزىنان اسپايتىن مولشەرى, ال زياندى جارىلىس قاۋىپتى گازداردىڭ, بۋلار مەن دىمقىل اۋالاردىڭ قۇرامى والردىڭ شەكتى رۇقسات ەتىلگەن مولشەرىنە جاقىنداعان كولەمى پايدا بولعاندا ىسكە قوسىلاتىن اۆاريالىق جەلدەتكىش ورناتىلادى. جارىلىس قاۋىپتى ءوندىرىس عيماراتتارىندا ورناتىلعان جەلدەتكىش قوندىرعىلارى جارىلىستان قورعالعان تۇرىندە بولۋى كەرەك.
47. جەلدەتكىش قوندىرعىلارىنىڭ تارتپالارىن مەن جابۋ قاقپاقتارىن, اۋا كىرەتىن نەمەسە شىعاتىن تەسىكتەردى (ارنالاردى), سونداي-اقجەلدەتكىشتەردى, جەلدەتكىش قوندىرعىلارعا قىزمەت كورسەتپەيتىن پەرسونالدىڭ وشىرۋىنە نەمەسە ىسكە قوسۋىنا جول بەرىلمەۋى قاجەت.
48. زياندى بۋلار مەن گازداردىڭ ارنايى شىعاتىن ورىندارى تۇمشالانىپ (قاتتالىپ) جانە جۇمىسكەرلەر جەكە قورعانىس قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.
49. جەلدەتكىش قوندىرعىلار ولارداعى اۋا اعىنىنىڭ جىلدامدىعىن, قىسىمىن جانە تەمپەراتۋراسىن باقىلاۋ ءۇشىن قۇرىلعىلارمەن (قاقپاقشالار, كەلتە قۇبىرشالار) جانە اۋا اعىنىنىڭ كولەمىن رەتتەۋگە ارنالعان قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالۋى ءتيىس.
50. مەتالداردان جاسالعان بارلىق اۋا سورعىش قۇبىرلار مەن جەلدەتكىش جەلىلەرىنىڭ (سوراتىن جانە سىرتقا شىعاراتىن) قۇرىلعىلارى جەرگە قىسقا تۇيىقتالۋى ءتيىس.
51. جەلدەتكىش جەلىلەرىنىڭ اۋا سورعىش قۇبىرلارى مەن ولاردىڭ ءبىر-بىرىمەن جالعاسقان جەرلەرى قۇرامىندا قاۋىپتى جانە زياندى قوسپالارى بار اۋانىڭ سىرتتان سورىلاتىن تازا اۋامەن ارالاسىپ كەتۋىنە جول بەرىلمەيتىندەي بولۋى قاجەت.
52. جەلدەتكىش قۇرىلعىلارىنىڭ اۋا سورعىش جەلىلەرىنىڭ سىرتتان اۋا الاتىن قۇرىلعىلارى ءۇي-جايدىڭ كەز كەلگەن ساتىندە تازا اۋاعا قاۋىپتى جانە زياندى زاتتاردىڭ قوسىلۋىن بولدىرماۋى قاجەت.
53. ءبىر عيمارات ىشىندە نەمەسە قاتار ورنالاسقان عيماراتتارداعى ءوندىرىس ورىندارىنان ءار ءتۇرلى سىنىپتاعى ۋلى زياندى زاتتاردى بىرىكتىرىپ, اۋاعا سورىلۋى كەزىندە, ىشكە كىرەتىن اۋادان سىرتقا شىعاتىن اۋانىڭ كولەمىنىڭ باسىمدىلىعى قاراستىرىلادى.
54. سۋ قۇبىرلارىنىڭ, جىلۋ جەلىلەرىنىڭ جانە شارۋاشىلىق-تۇرمىستىق كارىزدىك جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىمدارىنا قويىلاتىن تالاپتار, قۇرىلىستىق نورمالارمەن جانە قاعيدالارىمەن رەتتەلەدى.
55. جويىلاتىن لاستانعان اۋا اتموسفەراعا شىعارىندى الدىندا تازالانادى. بۇل اۋانى تازالاعانعا دەيىن ارالاستىرۋعا جول بەرىلمەيدى. اۋانى ىشكى ورتاعا تازالاماي جىبەرۋگە, ەگەر ونىڭ جىلدىق شىعارىندى ۇيىمعا بەلگىلەنگەن شىعارىندى مانىنەن اسپاسا رۇقسات بەرىلەدى. بۇل رەتتە پەرسونالدىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساۋلەلەنۋى بەلگىلەنگەن كۆوتادان اسپايدى.
3-پاراگراف. اشىق يونداۋشى ساۋلەلەنۋ
كوزدەرىمەن جۇرگىزىلەتىن جۇمىستارعا قويىلاتىن تالاپتار
56. اشىق يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇرگىزىلەتىن جۇمىستارعا ارنالعان وندىرىستىك ءۇي-جايلار, وسى قاعيدالاردىڭ 3-قوسىمشاسىندا كەلتىرىلگەن اشىق ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇرگىزىلەتىن جۇمىستار سىنىبىنا سايكەس بولۋى ءتيىس.
57. ءى سىنىپتىق جۇمىستار جەكە عيماراتتا نەمەسە تەك سانيتارلىق وتكىزۋ بەكەتى ارقىلى جەكە كىرەتىن ورنى بار, عيماراتتىڭ وقشاۋلانعان بولىگىندە جۇرگىزىلەدى. جۇمىس ورىندارى بوكستارمەن, كامەرالارمەن نەمەسە باسقا تۇمشالانعان جابدىقتارمەن جابدىقتالعان. جۇمىس بولمەلەرى ءۇش اۋماققا بولىنگەن:
1) ءبىرىنشى اۋماق – ساۋلەلەنۋ مەن راديواكتيۆتى لاستانۋدىڭ نەگىزگى كوزدەرى بولىپ تابىلاتىن تەحنولوگيالىق جابدىقتار مەن كوممۋنيكاتسيالىق قۇرىلعىلار ورنالاستىرىلعان, قىزمەت كورسەتىلمەيتىن جۇمىس بولمەلەرى. قىزمەت كورسەتىلمەيتىن جۇمىس بولمەلەرىنە تەحنولوگيالىق جابدىقتار جۇمىس ىستەپ تۇرعان كەزىندە پەرسونالدىڭ كىرۋىنە رۇقسات بەرىلمەيدى;
2) ەكىنشى اۋماق – جابدىقتاردى جوندەۋگە, تەحنولوگيالىق جابدىقتى اشۋمەن بايلانىستى باسقا دا جۇمىستارعا, راديواكتيۆتى ماتەريالداردى تيەۋ مەن ءتۇسىرۋ تۇيىندەرىن ورنالاستىرۋعا, شيكىزاتى, دايىن ءونىم مەن راديواكتيۆتى قالدىقتاردى ۋاقىتشا ساقتاۋعا ارنالعان كەزەڭدى قىزمەت كورسەتىلەتىن ايماق;
3) ءۇشىنشى اۋماق – بۇكىل اۋىسىم بويى وندىرىستىك جۇمىسكەرلەر تۇراقتى بولاتىن اۋماق (وپەراتورلاردىڭ جۇمىس ورنى, باسقارۋ بەكەتتەرى).
4) راديواكتيۆتى لاستانۋدىڭ اۋماقتار اراسىندا تارالۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن, ولاردىڭ ارالارى سانيتارلىق شليۋزدەرمەن جابدىقتالادى.
5) رادياتسيالىق وبەكتىنىڭ تاعايىندالۋىنا جانە قولدانىلاتىن وقشاۋلاعىشتاردىڭ تيىمدىلىگىنە بايلانىستى ءى سىنىپتى جۇمىستاردى اتقارۋ كەزىندە جۇمىس ءۇي-جايلارىنىڭ جۇمىس بولمەلەرىن ەكى اۋماقتى ەتىپ جوسپارلاۋعا رۇقسات ەتىلەدى.
58. ءۇي-جايلارداعى ءى جانە ءىى سىنىپتى جۇمىستار ءۇشىن جىلۋ, گازبەن جابدىقتاۋ, سىعىلعان اۋا, سۋ قۇبىرى جۇيەلەرىنىڭ جۇمىسىن باسقارۋ قالقاندارى جانە توپتالعان ەلەكترلىك قالقاندار جۇمىس ءۇي-جايلارىنىڭ سىرتىنا شىعارىلۋى ءتيىس.
59. ساۋلەلەنۋدىڭ اشىق كوزدەرىنىڭ پەرسونالعا تيگىزەتىن اسەرىن ازايتۋ ءۇشىن ءوندىرىستى باسقارۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جانە قاشىقتىقتان باسقارۋ جۇيەلەرىن, ساۋلە شاشۋ كوزدەرىن وقشاۋلاۋ جانە جۇمىس ۇدەرىستەرىنىڭ ۋاقىتىن ازايتۋ سياقتى شارالاردى قاراستىرۋ قاجەت.
60. ءىى سىنىپتى جۇمىستار ءۇي-جايدىڭ جەكە بولىگىنە جيىنتىقتالعان, باسقا ءۇي-جايلاردا وقشاۋلانعان جۇمىس بولمەلەرىندە جۇرگىزىلەدى. ءبىر ۇيىمدا بىرىڭعاي تەحنولوگيامەن بايلانىستى ءىى جانە ءىىى سىنىپ جۇمىستاردى جۇرگىزگەن كەزدە ءىى سىنىپقا قويىلاتىن تالاپتارعا سايكەس جابدىقتالعان ءۇي-جايلاردىڭ جالپى بلوگىن بولۋگە رۇقسات بەرىلەدى.
61. جوسپارلاۋ كەزىندە پەرسونالدىڭ تۇراقتى جانە ۋاقىتشا بولۋىنا ارنايى ءۇي-جاي بولىنەدى. بۇل بولمەلەردىڭ قۇرامىندا سانيتارلىق وتكىزۋ بەكەتى نەمەسە سانيتارلىق شليۋز دە قاراستىرىلادى. ءىى سىنىپ جۇمىستارىنا ارنالعان ءۇي-جايلاردا سورۋ جۇيەلەرى نەمەسە بوكستار قاراستىرىلادى.
62. ءىىى سىنىپتى جۇمىستار حيميالىق زەرتحانالارعا قويىلاتىن تالاپتارعا سايكەس كەلەتىن جەكەلەگەن ءۇي-جايلاردا جۇرگىزىلەدى. بۇل جۇمىس ورىندارىنىڭ قۇرامىندا سورۋ-تارتۋ جەلدەتكىشى قۇرىلعىسى مەن جۋىنۋ بولمەسى كوزدەلەدى. اۋانىڭ راديواكتيۆتى لاستانۋىمەن بايلانىستى جۇمىستار سورۋ شكافتارىندا جۇرگىزىلەدى.
63. سانيتارلىق وتكىزۋ بەكەتىنىڭ: جۋىناتىن بولمە, ءۇي كيىمىن شەشەتىن ورىن, ارنايى كيىمدى شەشەتىن ورىن, جەكە قورعانىس قۇرالدارىن ساقتاۋ ورنى, جۇمىسكەرلەردىڭ اشىق تەرى قاباتتارى مەن ارنايى كيىمدەرىن راديومەتريالىق باقىلاۋ ورنى, لاستانعان كيىمدى ساقتاۋ قويماسى, تازا كيىمدى ساقتاۋ قويماسى, اجەتحانا بولمەلەرى بولادى.
64. سانيتارلىق وتكىزۋ بەكەتىنىڭ عيماراتتىق جوسپارىندا پەرسونالدىڭ جۇمىس ءۇي-جايلارىندا جانە كەرى باعىتتا ءار ءتۇرلى جولمەن ءوتۋى قامتاماسىز ەتىلەدى.
65. اشىق يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇمىس اتقارۋ كەزىندە اۆتوماتتاندىرۋ جانە قاشىقتان باسقارۋ, ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن ەكرانداۋ مەن جۇمىس وپەراتسيالارى ۋاقىتىن قىسقارتۋ جۇيەلەرى پايدالانىلادى.
66. ءاربىر ءۇي-جايدىڭ ەسىگىندە ونىڭ تاعايىندالۋى, جۇرگىزىلەتىن جۇمىستار سىنىبى جانە رادياتسيالىق قاۋىپتىلىك بەلگىسى كورسەتىلەدى.
67. جابدىقتار, اسپاپتار مەن مەبەلدەر ءار سىنىپ (اۋماق) وندىرىستىك ءۇي-جايلارىنا بەكىتىلەدى جانە سايكەسىنشە تاڭبالانادى. ولاردى ءبىر سىنىپ (اۋماق) ورنىنان ەكىنشىسىنە بەرۋگە رۇقسات ەتىلمەيدى, كەيبىر جاعدايلاردا رادياتسيالىق باقىلاۋدان كەيىن, تاڭباسىن مىندەتتى اۋىستىرۋمەن عانا رۇقسات بەرىلەدى.
68. ءىى سىنىپ جانە ءى سىنىپتىڭ 3-ايماعى جۇمىستارىنا ارنالعان وندىرىستىك ءۇي-جايلاردىڭ قابىرعالارى مەن ەدەندەرى, ءى سىنىپتىڭ 1 جانە 2-ايماقتارىنىڭ توبەلەرى ناشار وتكىزگىش, جۋ قۇرالدارىنا ءتوزىمدى ماتەريالدارمەن جابىلادى. ءار ءتۇرلى اۋماق پەن سىنىپقا جاتاتىن وندىرىستىك عيماراتتار ءار ءتۇرلى بوياۋمەن بويالادى.
ەدەندەر جابىنىنىڭ شەتى كوتەرىلەدى جانە قابىرعامەن باستىرىلىپ جابىلادى. تراپتار بولعان كەزدە ەدەندەردىڭ ەڭكىسى بولادى. ەسىكتەر ەنى مەن تەرەزە جاقتاۋلارىنىڭ قاراپايىم ماتەريالداردان جاسالادى.
69. يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇمىس ىستەۋ كەزىندە وندىرىستىك عيماراتتار مەن جابدىقتاردى دەزاكتيۆاتسيالاۋ بويىنشا شارالار كەشەنى قاراستىرىلادى. دەزاكتيۆاتسيا جۇرگىزۋدىڭ كەزەڭدىلىگى ءۇي-جايدىڭ ناقتى تۇرىنە بايلانىستى بەلگىلەنەدى.
70. اشىق تۇردەگى راديواكتيۆتى زاتتارمەن جۇمىستار جۇرگىزىلەتىن ءۇي-جايلاردا مىناداي ءىس-قيمىلدارعا:
1) لاۋازىمدى قىزمەتكەرلەردىڭ جانە پەرسونالدىڭ ءتيىستى جەكە قورعانىس قۇرالىنسىز ءجۇرىپ-تۇرۋىنا;
2) اس ىشۋگە, تەمەكى شەگۋگە, كوسمەتيكالىق زاتتاردى پايدالانۋعا;
3) تاماق ونىمدەرىن, تەمەكى ونىمدەرىن, ءۇي-كيىمىن, كوسمەتيكالىق زاتتاردى جانە جۇمىسقا قاتىسى جوق باسقا دا زاتتاردى ساقتاۋعا رۇقسات بەرىلمەيدى.
4-پاراگراف. جابىق تۇردەگى يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىنە قاتىستى
جۇمىستارعا قويىلاتىن تالاپتار
71. جابىق يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىنىڭ بەرىك تۇمشالانۋى ولاردى پايدالانۋ بويىنشا دايىنداۋشى نۇسقاۋلىعىندا كورسەتىلگەن تارتىپتە جانە مەرزىمدە تەكسەرىلەدى.
72. جابىق يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن ولاردىڭ گەرمەتيكالىعى بۇزىلعان جاعدايدا, پايدالانۋدىڭ بەلگىلەنگەن مەرزىمى وتكەننەن كەيىن رۇقسات بەرىلمەيدى.
73. جابىق يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرى ورنالاسقان قۇرىلعى مەحانيكالىق, حيميالىق, تەمپەراتۋرالىق جانە باسقا اسەرلەرگە ءتوزىمدى جانە رادياتسيالىق قاۋىپسىزدىك بەلگىسى بولادى.
74. جۇمىسقا پايدالانىلمايتىن كەزدەرىندە, جابىق ساۋلەلەنۋ كوزدەرى قورعانىس قۇرىلعىلارىندا ساقتالادى.
75. جابىق يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن ساقتاۋعا ارنالعان قۇرىلعىلار (قۋىستار, قۇدىقتار, سەيفتەر) ساۋلەلەنۋدىڭ جەكەلەگەن كوزدەرىن سالۋ نەمەسە الۋ كەزىندە پەرسونال باسقا ساۋلەلەنۋ كوزدەرىنەن ساۋلەلەنۋگە ۇشىرامايتىنداي بورلۋى كەرەك. راديواكتيۆتى زاتتارى (كونتەينەرلەرى) بار ورامدار مەن سەكتسيالار ەسىكتەرى جىلدام اشىلادى جانە راديونۋكليدتىڭ اتاۋى مەن ونىڭ بەلسەندىلىگىن كورسەتكەن انىق تاڭباسى بولادى. يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن ەسەپكە الۋ مەن تىركەۋدى قامتاماسىز ەتەتىن جاۋاپتى جۇمىسكەردىڭ قولىندا ولاردى قويمادا ورنالاستىرۋدىڭ كارتا-سىزباسى بولادى. ىشىندە راديواكتيۆتىك سۇيىقتىقتارى بار شىنى ىدىستار, مەتالل نەمەسە پلاستماسسا قوراپشالارعا سالىنادى.
76. جابىق ساۋلەلەنۋ كوزدەرى بار ستاتسيونارلىق قوندىرعىلاردا جۇمىس جۇرگىزىلەتىن وندىرىستىك عيمارات ساۋلەلەنۋ كوزىنىڭ (كوز بلوگى) جاعدايى تۋرالى بۇعاتتاۋ جانە دابىلدىق دىبىس بەرۋ جۇيەلەرىمەن جابدىقتالادى.
77. ءۇي-جايلاردان تىس نەمەسە جالپى وندىرىستىك ءۇي-جايلاردا جابىق ساۋلەلەنۋ كوزدەرى بار اسپاپتاردى پايدالانۋ كەزىندە, ساۋلەلەنۋ كوزىنە بوتەن ادامداردىڭ ەنۋى بولدىرىلمايدى جانە كوزدىڭ ساقتالۋى قامتاماسىز ەتىلەدى. پەرسونالدىڭ رادياتسيالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا:
1) ساۋلەلەنۋدى ادامدار جوق جاققا باعىتتاۋ;
2) ساۋلەلەنۋ كوزىن قىزمەت كورسەتۋشى پەرسونالدان بارىنشا مۇمكىن الىس جاققا شىعارۋ;
3) ادامداردىڭ ساۋلەلەنۋ كوزىنە جاقىن بولۋ ۋاقىتىن شەكتەۋ;
4) 3 مەتر قاشىقتىقتان انىق كورىنەتىن رادياتسيالىق قاۋىپسىزدىك بەلگىسى مەن ەسكەرتۋ تاقتايشالارىن ءىلۋ.
78. قوندىرعىدا ساۋلەلەنۋ كوزىن ساقتاۋ قالپىندا قوندىرعىنىڭ ەلەكتر قۋاتىنان اجىراتىلعان جاعدايدا نەمەسە باسقا كەز كەلگەن وقىس وقيعا جاعدايىندا, ءماجبۇرلى قاشىقتان اۋىستىرۋعا ارنالعان قۇرىلعى كوزدەلەدى.
79. ساۋلەلەنۋ كوزىن ورناتۋ, جوندەۋ, قايتا زاريادتاۋعا جانە راديويزوتوپتى اسپاپتارعا (بۇدان ءارى - ريا) تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋگە ۇيىم ماماندارى نەمەسە مامانداندىرىلعان ۇيىم جۇرگىزۋگە رۇقسات بەرىلەدى. بۇل رەتتە ريا ورناتۋ, جوندەۋ, قايتا زاريادتاۋ بويىنشا جۇمىستاردى ورىنداۋشى تۇلعانىڭ يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇمىسقا رۇقساتى بولۋى ءتيىس.
80. ريا دايىنداۋ, ورناتۋ, جوندەۋ, سىناۋ جانە پايدالانۋ كەزىندە تەحنولوگيالىق رەگلامەنتپەن كوزدەلگەن قورعانىس شارالارى ساقتالادى.
81. ەگەر بۇل پايدالانۋ بويىنشا نۇسقاۋلىقپەن كوزدەلمەگەن بولسا, ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن بلوكتان شىعارۋعا رۇقسات بەرىلمەيدى. ەگەر پايدالانۋ بويىنشا نۇسقاۋلىقپەن ساۋلەلەنۋ كوزدەرىن بلوكتان شىعارۋ قاراستىرىلعان بولسا, وندا قاشىقتان باسقارۋ اسپابىن, قورعانىس ەكراندارىن جانە باسقا دا جابدىقتاردى پايدالانۋ قاجەت.
82. جابىق تۇردەگى يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزىنىڭ اقاۋى پايدا بولىپ, تۇمشالانۋى بۇزىلسا, وندا ەڭ الدىمەن نەگىزگى قورعانىس شارالارى وندىرىستىك ورتانىڭ, جابدىقتاردىڭ, ارنايى كيىمنىڭ, دەنە مەن جۇمىسكەرلەر قولىنىڭ لاستانۋىن الدىن الۋعا باعىتتالادى. ساۋلەلەنۋ كوزى پايدالانۋدان شىعارىلىپ جانە كومىلۋگە جىبەرىلەدى.
5-پاراگراف. راديواكتيۆتىك قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋ
83. ۇيىمداردا, راديواكتيۆتى قالدىقتار پايدا بولعاندا, ۇيىمنىڭ تەحنيكالىق باسشىسىمەن بەكىتىلەتىن راديواكتيۆتى قالدىقتى جيناۋدى, ۋاقىتشا ساقتاۋدى جانە ولاردى كومۋ ءتارتىبىن قاراستىراتىن تەحنولوگيالىق رەگلامەنت ازىرلەنەدى.
تەحنولوگيالىق رەگلامەنتتە مىناداي نەگىزگى ماسەلەلەر قاراستىرىلادى:
1) سۇيىق جانە قاتتى قالدىقتاردى تىكەلەي ولار پايدا بولاتىن ورىنداردا جيناۋدى ۇيىمداستىرۋ;
2) قالدىقتاردى ەسەپكە الۋ ءتارتىبى جانە ولاردى ۋاقىتشا ساقتاۋ تالاپتارى;
3) قالدىقتاردى ۇيىم ىشىندە تاسىمالداۋ ءتارتىبى مەن باعىتتارى;
4) ۇيىمنىڭ راديواكتيۆتى قالدىقتاردى ۋاقىتشا ساقتاۋ ءۇشىن پايدالاناتىن جيناعىش-كونتەينەرلەردى دەزاكتيۆاتسيالاۋ ءتارتىبى;
5) قىسقا مەرزىمدى راديونۋكليدتەرى بار راديواكتيۆتى قالدىقتاردى ۇستاۋ مەن جويۋ ءتارتىبى;
6) قالدىقتار مەن پايدالانۋ مەرزىمى كوزدەردى كومۋگە بەرۋدى دايىنداۋ ءتارتىبى;
7) راديواكتيۆتى قالدىقتارمەن جۇمىس كەزىندە رادياتسيالىق باقىلاۋدى ۇيىمداستىرۋ;
8) اۆاريا, توتەنشە وقيعا پايدا بولعان جاعدايداعى جۇمىس ءتارتىبى مەن ولاردى ۇيىمداستىرۋ.
تەحنيكالىق رەگلامەنتتە - جارىلۋ جانە ءورت قاۋپى بار, سۇيىق جانە قاتتى راديواكتيۆتى قالدىقتاردى تاسىمالداۋ, ساقتاۋ جانە جيناۋ كەزىندە ءورت قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋعا باعىتتالعان شارالار بولۋى كەرەك.
84. راديواكتيۆتى قالدىقتار تۋىنداۋ مۇمكىندىگى بار ۇيىمداردا, راديواكتيۆتى قالدىقتى جيناۋعا جانە ۋاقىتشا ساقتاۋعا مۇمكۇندىگى جوق بولسا, يونداۋشى ساۋلەلەنۋ كوزدەرىمەن جۇمىس ىستەۋگە جول جىبەرىلمەيدى.
85. راديواكتيۆتى قالدىقتاردى جيناۋ تىكەلەي ولاردىڭ پايدا بولۋى ورىندارىندا مىناداي كورسەتكىشتەردى ەسەپكە الا وتىرىپ, باسقا تۇردەگى قالدىقتاردان بولەك جۇرگىزىلەدى:
1) سۇيىق جانە قاتتى راديواكتيۆتىك شىعىندىلاردى وسى قاعيدانىڭ 3 قوسىمشاسىنا سايكەس ساناتتاۋ;
2) اگرەگاتتىق جاعدايى (قاتتى, سۇيىق);
3) فيزيكالىق جانە حيميالىق سيپاتتامالارى;
4) شىعۋ تەگى (ورگانيكالىق جانە بەيورگانيكالىق);
5) قالدىقتاردا بولاتىن راديونۋكليدتەردىڭ جارتىلاي ءبولىنۋ كەزەڭى (15 تاۋلىكتەن كەم, 15 تاۋلىكتەن ارتىق);
6) جارىلىس جانە وت قاۋىپتىلىكتەر;
7) قالدىقتاردى وڭدەۋدىڭ قابىلدانعان ادىستەرى.
86. قاتتى راديواكتيۆتى قالدىقتاردى جيناۋ ءۇشىن كونتەينەرلەر قولدانىلادى. كونتەينەرلەردىڭ ورنالاسۋ ورنى ساۋلەلەنۋدى ولاردىڭ شەگىنگەن تىس رۇقسات بەرىلەتىن دەڭگەيگە دەيىن تومەندەتۋ ءۇشىن قورعانىس جابدىقتارىمەن جابدىقتالادى.
87. سۇيىق راديواكتيۆتى قالدىقتار ىدىسقا جينالادى. ولار شوعىرلاندىرىلۋعا جاتادى جانە ولار وزدەرى پايدا بولعان ۇيىمدا نەمەسە راديواكتيۆتى قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەيتىن مامانداندىرىلعان ۇيىمدا قاتتى جاعدايعا اۋىستىرىلادى, سودان كەيىن كومىلۋگە جىبەرىلەدى.
88. سۇيىق راديواكتيۆتى قالدىقتاردىڭ ءبىرشاما مولشەرى (كۇنىنە 200 ليتردەن ارتىق) بولاتىن جوبامەن, راديواكتيۆتى ەمەس اعىنداردى لاقتىرۋعا رۇقسات بەرىلمەيتىن كاناليزاتسيا جۇيەسى كوزدەلەدى.
89. ءار ءتۇرلى ساناتتى راديواكتيۆتى قالدىقتاردى ۇيىمدا ۋاقىتشا ساقتاۋ جەكە عيماراتتا, نە ءىى سىنىپتى جۇمىسقا ارنالعان عيماراتتا قويىلاتىن تالاپقا سايكەس جابدىقتالىپ بولىنگەن تەلىمدە جۇزەگە اسىرىلادى.
90. راديواكتيۆتى قالدىقتاردى ۋاقىتشا ساقتاۋ مەرزىمى ءبىر ايدان اسپايدى. قالدىقتاردىڭ اي سايىنعى پايدا بولۋى 50 ليتردەن (كيلوگرامم) اسپاعان جاعدايلاردا ۋاقىتشا ساقتاۋ مەرزىمىن ۇزارتۋعا, بىراق 6 ايدان ارتىق اسپايتىن مەرزىمگە ۇيىمنىڭ تەحنيكالىق باسشىسىنىڭ رۇقساتىمەن بەرىلەدى.
91. راديواكتيۆتى قالدىقتاردى وڭدەۋدى, ۇزاق مەرزىمدە ساقتاۋدى جانە كومۋدى سايكەس قىزمەت تۇرىنە رۇقساتى بار ۇيىم جۇرگىزەدى.
92. راديواكتيۆتى قالدىقتاردى ۇيىمنان وڭدەۋگە, ۇزاق مەرزىمدە ساقتاۋعا جانە كومۋگە بەرۋ كونتەينەرلەردە جۇرگىزىلەدى جانە اكتىمەن رەسىمدەلەدى.
93.
• 04 شىلدە, 2015
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى №301
سوڭعى جاڭالىقتار
استانادا وليمپيادا چەمپيونى ميحايل شايدوروۆتى سالتاناتتى تۇردە قارسى الدى
ەلوردا • بۇگىن, 02:45
قوعام • كەشە
«اتىراۋ» فۋتبول كلۋبى ساتىلىمعا شىعارىلدى
فۋتبول • كەشە
مويىنقۇم اۋدانىندا ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمى اشىلدى
ايماقتار • كەشە
25 اقپانعا دەيىن سالىقتاردى تولەپ ۇلگەرىڭىز
سالىق • كەشە
«رەال» باس باپكەرگە بايلانىستى شەشىم قابىلدادى
فۋتبول • كەشە
